Güvenli iş arama: günlük iş ilanlarında dolandırıcılığı tanı
Son güncelleme:
Tek kural
İş için kimseye para gönderme. Gerçek işveren sana para öder, senden para istemez.
çalışkazan'daki her ilan yayından önce kontrol edilir. Ama biz işverenin yalnızca e-posta adresini doğrularız; kimliğini ya da işyerini doğrulamayız. Numarayı açtıktan sonra görüşme seninle işveren arasında geçer ve biz o görüşmeyi görmeyiz. Bu yüzden aşağıdaki işaretleri bilmen önemli.
Sık görülen tuzaklar
1. Ön ödeme isteyenler
"Kaydını açmamız için küçük bir ücret yatır", "dosya masrafı", "sigorta giriş ücreti", "kart çıkarma bedeli". Adı ne olursa olsun, işe başlamadan senden para isteniyorsa orada iş yoktur. Tutarın küçük olması seni yanıltmasın; aynı mesaj aynı gün pek çok kişiye gidiyor olabilir.
2. "Eğitim" ya da "malzeme" ücreti
"İşe başlamadan bir günlük eğitim var, ücreti şu kadar." "Kıyafeti, çantayı, ürün setini senin alman gerekiyor, ilk maaştan düşeriz." İş için gereken eğitimi ve ekipmanı işveren sağlar. Para isteyerek başlayan iş, genelde o parayı aldıktan sonra ortadan kaybolur.
3. Kimlik ve banka bilgisi toplayanlar
Henüz yüz yüze görüşmeden "kimliğinin ön ve arka yüzünün fotoğrafını at", "kimlikle bir selfie çek" diyen kişiye gönderme. Bu görüntülerle senin adına hat açılabilir, hesap açılabilir, borçlanılabilir.
- Gerçek bir işveren sigorta girişin için kimlik bilgini ister; ama bunu işe başlarken, işyerinde ister.
- Kart numaranı, internet bankacılığı şifreni ya da telefonuna gelen doğrulama kodunu hiçbir gerekçeyle kimseyle paylaşma. Ücret almak için bunların hiçbiri gerekmez.
- "Hesabına para gelecek, sen komisyonunu alıp kalanını şu hesaba gönder" teklifi bir iş değildir. Hesabını başkasına kullandırmak seni suça ortak edebilir.
4. Gerçek olamayacak kadar iyi ücret
Aynı iş için çevrendeki ilanların çok üstünde bir ücret, deneyim istemeyen ve "günde iki saat" süren bir iş, belirsiz bir iş tarifi. Üçü bir aradaysa dur ve sor: tam olarak ne yapacağım, nerede, kimin için? Net cevap alamıyorsan gitme.
5. Seni başka bir yere çekmeye çalışanlar
Aradığında konuyu hemen başka bir uygulamaya, bir gruba ya da bir bağlantıya taşıyan; "şu formu doldur", "şu uygulamayı kur", "şu siteye üye ol" diyen kişiye dikkat et. Günlük iş için işverenle bir telefon görüşmesi ve birkaç mesaj yeterlidir. Tanımadığın bağlantılara dokunma, telefonuna kimsenin isteğiyle program kurma.
6. Acele ettirenler
"Son bir kişilik yer kaldı, hemen ödeme yapman lazım." Baskı, düşünmeni engellemek içindir. Günlük iş hızlı döner, doğru; ama hiçbir gerçek iş beş dakika içinde para göndermeni gerektirmez.
İşe gitmeden önce kontrol et
- İşyerinin adı ve açık adresi. Haritada ara. Orada gerçekten öyle bir işletme var mı?
- İşin tarifi. Ne yapacaksın, kaç saat, kiminle? İlanla telefonda anlatılan aynı mı?
- Ücret ve ödeme. Tutar ne, ne zaman ve nasıl ödenecek? Bunu mesajla yaz, karşı taraf da mesajla onaylasın.
- Görüşeceğin kişi. Adı ne, işletmedeki görevi ne?
- Telefonda anlatılan iş ilandakinden farklıysa gitme ve ilanı bize bildir.
İlk buluşma: işyerinde ya da kalabalık bir yerde
- İşin yapılacağı işyerinde, çalışma saatleri içinde buluş. Restoran ilanıysa restoranda, depo ilanıysa depoda.
- Ev adresine, otel odasına, boş bir ofise ya da "seni araçla alırız" teklifine gitme.
- İşyeri henüz açılmadıysa ya da adres belirsizse kalabalık, kamuya açık bir yerde buluş.
- Gitmeden önce bir yakınına nereye, kiminle görüşmeye gittiğini ve ne zaman döneceğini söyle. Konumunu paylaş.
- Gece vardiyası ya da şehir dışı iş için ilk gün dönüş yolunu önceden planla.
- İçine sinmeyen bir şey varsa kalkıp gitmekten çekinme. Kimseye açıklama borçlu değilsin.
Şüphelendiysen nasıl bildirirsin
- İlan sayfasını aç ve sayfadaki şikayet bağlantısına dokun.
- Sebebi seç, istersen kısa bir not yaz ve gönder. Hesap açman gerekmez.
- Bağlantıyı bulamazsan ilanın adresini [email protected] adresine gönder.
Şikayet edilen ilanı yeniden inceleriz. Kurallara aykırıysa yayından kaldırırız, tekrarlayan ihlalde ilan verenin hesabını askıya alırız.
Para gönderdiysen ya da bilgilerini paylaştıysan
- Yazışmaları, arama kayıtlarını ve dekontu silme. Ekran görüntüsü al.
- Para gönderdiysen hemen bankanı ara ve durumu anlat.
- Kart ya da bankacılık bilgini paylaştıysan bankandan kartını ve şifrelerini kapattır.
- En yakın polis merkezine ya da savcılığa şikayette bulun.
- İlanı bize de bildir ki başkaları aynı tuzağa düşmesin.
- Kendini tehlikede hissediyorsan 112'yi ara.
çalışkazan senden ne ister
Hiçbir şey. İş arayanlardan ücret almayız, hesap açtırmayız, kimlik ya da banka bilgisi istemeyiz. Biri çalışkazan adına seni arayıp para ya da bilgi isterse inanma ve bize bildir.